Татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен әдәби әсәрләр исемлеге


Баш бит » Сайтта - яңа! » Татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен әдәби әсәрләр исемлеге

 Письмо МОиН РТ №исх-423/17 от 09.03.2017 “О перечне художественных произведений”

В рамках реализации дорожной карты по совершенствованию преподавания татарского языка и литературы в общеобразовательных организациях Республики Татарстан на 2016-2017 учебный год, утвержденной приказом Министерства образования и науки Республики Татарстан от 6 июля 2016 г. № под-1325/16 подготовлен и одобрен на заседании Учебно-методического объединения Республики Татарстан по общему образованию 9 ноября 2016 года перечень художественных произведений, рекомендуемых для изучения в 1-11 классах общеобразовательных организаций с татарским и русским языками обучения (кроме русскоязычных групп).

Перечень художественных произведений сформирован учеными Академии наук Республики Татарстан и Казанского (Приволжского) федерального университета в соответствии с федеральными государственными образовательными стандартами.

Перечень состоит из трех самостоятельных списков и разбит по классам.

Первый – список программных произведений по татарской литературе, составленный в соответствии с примерными основными общеобразовательными программами. Так как примерная программа является обязательным минимумом по предмету, которым должны руководствоваться и учреждение, и учитель, программный список выступает списком обязательной литературы.

Второй – дополнительный список произведений является «необязательным максимумом»: он предназначен для использования при составлении учебников по татарской литературе как дополнение к «списку-минимуму»; по татарскому языку, а также по иным предметам, в рамках которого может быть использована национально-региональная составляющая в образовании – как текстовой иллюстративно-справочный материал. Этот перечень может служить содержательной основой для разработки дополнительных образовательных программ, реализуемых в организациях общего и дополнительного образования за счет различных форм работы (книга на уроке, самостоятельная работа школьника и т.д.).

Третий – список рекомендуемых к самостоятельному прочтению произведений, он может быть использован при организации внеклассной и внеурочной работы с обучающимися.

Обращаем внимание, что на сегодняшний день перечень имеет рекомендательный характер и не предлагается взамен действующего перечня. Между тем, предлагаемые произведения могут быть использованы в образовательном процессе.

Заместитель Премьер-министра Республики Татарстан — министр Э.Н.Фаттахов

Татар телен туган тел буларак өйрәнүче укучылар өчен

Татар әдәбиятыннан 1 нче сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. Татар халык әкияте «Аю белән өч кыз».
  2. Роберт Миңнуллин «Шүрәлесез урман».
  3. Шәүкәт Галиев «Курыкма, тимим».
  4. Габдулла Тукай «Туган тел» (Әлифбада).
  5. Ренат Харис «Сине көтә тыныч таң».
  6. Мөхәммәт Мәһдиев «Авылдан күчтәнәч».

1 нче сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. Нәни әкиятләр. Санамышлар. Табышмаклар. Тизәйткечләр. Әкиятләр: «Кем нәрсә ярата?», «Аю һәм тычкан», «Ике агай», «Аю һәм өч кыз», «Мәче», «Шүрәле» (татар халык әкияте).
  2. Әхсән Баян «Эт янында тиеннәр», «Чебешләре хакына», «Яхшылык кире кайта» хикәяләре.
  3. Бертуган Гриммнар «Дөньяда булмаган әкият».
  4. Идрис Туктар «Җем-җем!.. Чвик!..» хикәясе.
  5. Ләбиб Лерон «Буталмышлар илендә» хикәясе.
  6. Марсель Галиев «Кайтаваз» шигыре.
  7. Мөдәррис Әгъләмов «Килсен безгә әкият» шигыре.
  8. Равил Фәйзуллин «Хыял» шигыре.
  9. Разил Вәлиев «Кайтаваз кайда яши?» шигыре.
  10. Резеда Вәлиева «Кыңгырау чәчәк», «Урман әкияте» шигырьләре.
  11. Ренат Харис «Сине көтә тыныч таң» шигыре.
  12. Роберт Миңнуллин «Үзебез генә калгач», «Малайлар бәйрәме иде…» шигырьләре.
  13. Рөстәм Кутуй «Төнге әкият» шигыре.
  14. Фәйрүза Мөслимова «Хәйләкәр каләм» шигыре.
  15. Фәнис Яруллин «Черкиләр җыры» шигыре.
  16. Фирая Зыятдинова «Мин андый малай түгел!» шигыре.
  17. Хәкимҗан Халиков «Бии белмәгән аю», «Әгәр күрә белсәгез…», «Көймәче мәче», «Кушамат» шигырьләре.
  18. Хәсән Туфан «Буталмыш әкият» шигыре.
  19. Шәүкәт Галиев «Таяк», «Шәвәли сәгате», «Шәвәли сере» шигырьләре.
  20. Эльмира Шәрифуллина «Өтерне кайда куярга?» шигыре.

Сыйныфтан тыш уку (1 нче сыйныф)

  1. Абдулла Алиш «Бик яхшы сабак алды ябалак». (Балачак энциклопедиясе (беренче китап). Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2009. 184 б.).
  2. Габдулла Тукай «Су анасы» / «Водяная». (Габдулла Тукай. «Бәхетле бала. Счастливый ребенок». Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011. 216 б.).
  3. Мәрзия Фәйзуллина «Песи баласы», «Казлар», «Комсыз песи». (Мәрзия Фәйзуллина «Чебиләр зарядкасы». Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2010. 46 б.).
  4. Мөҗәһит. Тел шомарткычлар. Табышмаклар. Шигырьләр. (Мөҗәһит. «Очты, очты…» Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2000. 112 б.).
  5. Рафис Корбан шигырьләре. «Табышмаклы алфавит». «Безнең зоопарк» сериясе. (Рафис Корбан шигырьләре. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2013. 231 б.).
  6. Роберт Миңнуллин шигырьләре. (Балачак энциклопедиясе (беренче китап). Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2009. 184 б.).
  7. Санамышлар. Бишек җырлары. Алдавыч әкиятләр. (Татар халык иҗаты. Балалар фольклоры. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1993. 336 б.).

Татар әдәбиятыннан 2 нче сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. Габдулла Тукай «Эш беткәч уйнарга ярый».
  2. Эльмира Шәрифуллина. «Алтын балык».
  3. Роберт Миңнуллин «Малайлар сөйләшә».
  4. Муса Җәлил «Бер шигырь».
  5. Идрис Туктар «Урман букеты».
  6. Фәнис Яруллин «Ике кеше».

2 нче сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. Абдулла Алиш «Бикбатыр белән Биккуркак» әкияте.
  2. Афзал Нигъмәтуллин «Автопортрет», «Кар» шигырьләре.
  3. Әмирхан Еники «Кышкы урман» хикәясе.
  4. Әхәт Гаффар «Әни йөрәге» хикәясе.
  5. Бари Рәхмәт «Гөлйөзем белән чебен» шигыре.
  6. Вакыйф Нуриев «Җәйге кар», «Шүрәле» хикәяләре.
  7. Габдулла Тукай «Буран», «Бу кайчак була?», «Мактанчык куян», «Карлыгач» шигырьләре.
  8. Габдулла Тукай «Кәҗә белән сарык әкияте».
  9. Газинур Морат «Татар космонавты», «Мультфильмнар карыйбыз» шигырьләре.
  10. Галимҗан Ибраһимов «Кар ява» хикәясе.
  11. Идрис Туктар «Кышкы урман».
  12. Йолдыз «Кояшка җавап», «Бәхетле агач», «Салават күпере», «Ялган хакында чын», «Белмим», «Сөенеч», «Бабай белән малай», «Хыял», «Манзара», «Матурлык» шигырьләре.
  13. Каюм Насыйри «Хикәят».
  14. Корней Чуковский «Чебен-чебенчек» шигыре.
  15. Ләбиб Лерон «Гаҗәп хәлләр», «Үскәч», «Сараватта кем ята?», «Камилнең көләсе килә», «Яз», «И ямьле дә соң дөнья», «Тишек хәтер» шигырьләре.
  16. Ленар Шәех «Картлар нигә шатлар?» шигыре.
  17. Марс Шабаев «Зәңгәр песи», «Умырзаялар» шигырьләре.
  18. Марсель Галиев «Көзге каршында», «Тамаша» шигырьләре.
  19. Мәҗит Гафури «Тавык белән үрдәк» мәсәле.
  20. Муса Җәлил «Бер шигырь», «Себерке әкияте» шигырьләре.
  21. Нәкый Исәнбәт «Мияубикә төше», «Мырауҗан агай хәйләсе» хикәяләре.
  22. Равил Фәйзуллин «Бинокль», «Кышын», «Язгы кәеф» шигырьләре.
  23. Рәдиф Гаташ «Зәңгәр ил – балачак иле» шигыре.
  24. Резеда Вәлиева «Рәхәт безнең Акбайга», «Каен елый», «Замана баласы», «Умырзая», «Шатлык кызы», «Урманда бәйрәм булган», «Ак песи» әсәрләре.
  25. Роберт Миңнуллин «Черкиләр җыры», «Рәсем», «Кем соң минем Әби?», «Йорт агачлары», «Төрле кешеләр була», «Юкка малай булганмын», «Малайлар сөйләшә», «Яз керде өебезгә», «Ай нәрсәгә охшаган?», «Ак кыш», «Беркемгә дә охшамаган» шигырьләре.
  26. Татар халык әкиятләре. Башка халыклар әкиятләре. «Батыр Әтәч», «Әтәч патша», «Бүдәнә белән Төлке», «Гөлчәчәк», «Кәҗә белән Бүре», «Кем нәрсә ярата?».
  27. Фәнис Яруллин «Композитор чыпчыклар» шигыре.
  28. Һади Такташ «Тәүфыйклы песи», «Ике кеше» шигырьләре.
  29. Шәүкәт Галиев «Ник соң итек җитмәгән?», «Котбетдин мәргән», «Яңа фотоаппарат», «Тынлык», «Һәркем әйтә дөресен», «Сизгер суган» шигырьләре.

Сыйныфтан тыш уку (2 нче сыйныф)

  1. Мөхәммәт Мәһдиев «Авылдан күчтәнәч». (Балачак энциклопедиясе (икенче китап). Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2010. 200 б.)
  2. Муса Җәлил «Себерке әкияте». (Парашютсыз курчак. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2004. 80 б.)
  3. Габдулла Тукай «Җил илә Кояш. Ветер и Солнце» мәсәлләре. (Габдулла Тукай. Бәхетле бала. Счастливый ребенок. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011. 216 б.)
  4. Шәүкәт Галиев «Судан коры чыкты». «Син – командир!». (Шәүкәт Галиев. Сайланма әсәрләр. 3 том. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2002. 431 б.)
  5. Йолдыз «Серле бүлмә». (Йолдыз. Колакчын кигән кояш. Казан: «Сүз» нәшрияты, 2013. 128 б.)
  6. Мәхмүт Газизов «Алтын салам», «Укый торган күчтәнәч». (Мәхмүт Газизов. Бүремалай белән Аюбай. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2012. 80 б.)

Татар әдәбиятыннан 3 нче сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. Татарстан гимны.
  2. Нәбирә Гыйматдинова «Сарбай».
  3. Әхмәт Исхак «Карт имән белән яшь егет» мәсәле.
  4. Равил Фәйзуллин «Ничек яхшы булырга?».
  5. Йолдыз «Ике җаваплы табышмак».
  6. Гомәр Бәширов «Беренче кар».
  7. Абдулла Алиш «Утлы йомырка» хикәясе.

3 нче сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. Алман халык әкияте «Сандугач белән Аю».
  2. Африка халыклары әкияте «Сырны ничек бүлгәннәр?»
  3. Әфган халык әкияте «Иң яхшы дару».
  4. Латыш халык әкияте «Шайтанга ничә яшь».
  5. Габдулла Тукай «Аккош, Чуртан һәм Кыскыч» мәсәле.
  6. Илдар Юзеев «Хатасыз ничек язарга?» шигыре.
  7. Каюм Насыйри «Комсыз эт» хикәяте.
  8. Мәҗит Гафури «Мәймүн белән күзлекләр» мәсәле.
  9. Муса Җәлил «Яңгыр» шигыре.
  10. Нәкый Исәнбәт «Ябалак белән Чыпчык» мәсәле.
  11. Фәнис Яруллин «Тылсымлы ачкыч» әкияте.
  12. Шәйхи Маннур «Яратам» шигыре.
  13. Шәүкәт Галиев «Иншаның файдасы», «Сүзләре һәм үзләре» шигырьләре.
  14. Всеволод Гаршин «Ил гизүче бака».
  15. Василий Радлов «Карганың хәйләсе».
  16. Григорий Остер «Серне ачты».
  17. Геннадий Паушкин «Кыш».
  18. Лев Толстой «Зирәк Чәүкә».
  19. Галимҗан Гыйльманов «Нәсел агачы».
  20. 20. Гәрәй Рәхим «Иске самавыр торбасы».
  21. Йолдыз «Антенналы бәрәңге», «Спортчы Шүрәле».

Сыйныфтан тыш уку (3 сыйныф)

  1. Айгөл Әхмәтгалиева «Әби, Илнур һәм шигырь». (Балачак энциклопедиясе (өченче китап). Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011. 200 б.).
  2. Нәбирә Гыйматдинова «Сертотмас кәҗә». (Балачак энциклопедиясе (өченче китап). Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011. 200 б.).
  3. Фәнис Яруллин «Озын куллы кыз». (Фәнис Яруллин. Сайланма әсәрләр. 1 том. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2007. 495 б.).
  4. «Дүрт ялкау һәм аучы», «Акыллы кыз», «Ике алдакчы». («Алтын алма»: дөнья халыклары әкиятләре / Разил Вәлиев тәрҗемәсендә. — Казан: «Мәгариф» нәшрияты, 2006. 148 б.).
  5. Ринат Нуруллин. Шигъри башваткычлар. (Ринат Нуруллин. Альпинист үрмәкүчләр. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2008. 88 б.).
  6. Вакыйф Нуриев «Ашыгудан ни файда?» (Вакыйф Нуриев. Җиденче палата. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2007. 288 б.).
  7. Нәкыйп Каштанов «Күрешү». «Ак кәҗә бәтие». (Нәкыйп Каштанов. Күчтәнәч. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2007. 104 б.)

 

Татар әдәбиятыннан 4 нче сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. Нәкый Исәнбәт «Иң матур сүз» шигыре.
  2. Разил Вәлиев «Яшә, көмеш кыңгырау!».
  3. Җәвад Тәрҗеманов «Бөҗәкләр белән сөйләшү» яки «Тукран малае Шуктуган»нан өзекләр.
  4. Рабит Батулла «Салават күпере кайда йоклый?» яки «Балавыз» әкиятләре.
  5. Шәүкәт Галиев «Тукайга» яки «Җирдә миңа ни кирәк?» шигыре.
  6. Рафис Корбан «Ярдәм итик» шигыре.
  7. Абдулла Алиш «Сертотмас үрдәк».

4 нче ссыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. «Җир ничек яралган?» (легенда), «Айдархан һәм сәхабәләр» (легенда), «Пәйгамбәрнең тууы һәм аның балачагы», «Абага чәчәге» (хикәятләр), «Ак бүре», «Кырык кыз».
  2. Кави Нәҗми «Нәсимәнең беренче эш көне» хикәясе.
  3. Нәҗип Думави «Беренче кар», «Ятим бала» шигырьләре.
  4. Нәкый Исәнбәт «Туган ил», «Өч матур сүз» шигырьләре.
  5. Фатих Әмирхан «Кечкенә хезмәтче» хикәясе.
  6. Габделхай Сабитов «Чәчәк нигә боекты?» хикәясе.
  7. Гарәфи Хәсәнов «Абага» хикәясе.
  8. Идрис Туктар «Бер каен үсә» хикәясе.
  9. Мөдәррис Әгъләмов «Матурлык минем белән» шигыре.
  10. Равил Фәйзуллин «Минем әти» шигыре.
  11. Роберт Миннуллин «Атказанган сандугач» шигыре.
  12. Фатих Хөсни «Малай белән солдат» хикәясе.
  13. Хисам Камалов «Археолог» шигыре.
  14. Батулла «Су ияләре» әкияте.

Сыйныфтан тыш уку (4 нче сыйныф)

  1. Хикәяләр. (Балачак энциклопедиясе (дүртенче китап). Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2012. 200 б.)
  2. Гамирҗан Дәүләтшин. Миф. (Гамирҗан Дәүләтшин. Борын-борын заманда… Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2009. 52 б.)
  3. Гарәфи Хәсәнов «Карлыгач». «Керәшә». (Гарәфи Хәсәнов. Елның дүрт фасылы. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1991. 320 б.)
  4. Әкиятләр. (Ай юрганы (Разил Вәлиев тәрҗемәсендә дөнья халыклары әкиятләре.) Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2011. 304 б.)
  5. Роберт Миңнуллин. Кечкенә әкиятләр. (Роберт Миңнуллин. Мин мактанчык түгел. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2013. 199 б.)

 

Татар әдәбиятыннан 5 нче сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. «Ак бүре» әкияте.
  2. «Шәһәр ни өчен Казан дип аталган» риваяте.
  3. «Зөһрә кыз» легендасы.
  4. «Иске кара урман» җыры.
  5. «Сак–Сок» бәете.
  6. Г.Тукай «Шүрәле» әкияте.
  7. Г.Тукай «Пар ат», «Туган җиремә» шигырьләре.
  8. Ф.Әмирхан «Ай өстендә Зөһрә кыз» хикәяте.
  9. М.Гафури «Сарыкны кем ашаган?» мәсәле.
  10. Ш.Галиев «Һәркем әйтә дөресен» шигыре.
  11. Ф.Яруллин «Сез иң гүзәл кеше икәнсез» шигыре.

5 нче сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. А.Алиш «Кем көчле?», «Песиләр һәм күселәр» әкиятләре.
  2. Г.Гыйльманов «Мактанчык чишмә малае», «Юл әкияте» әкиятләре.
  3. «Иске Казан каласының корылуы», «Елан тавы» риваятьләре.
  4. «Кеше гомере ничек корылган?» легендасы.
  5. «Болгар иленең кызлары», «Пугач явы», «Гөлҗамал» җырлары.
  6. Ф.Әмирхан тәрҗемәсендә «Гөл агачы һәм әкәм-төкәм» әкияте.
  7. Г.Тукай «Җылан» мәсәле.
  8. Дәрдемәнд «Кояш нурлары», «Ике туган», «Богдай» хикәятләре.
  9. Ф.Әмирхан «Нәҗип» хикәясе.
  10. И.Гази «Юл өстендәге таш» әкияте.
  11. И.Юзеев «Бөркет турында җыр» шигыре.
  12. Ш.Галиев «Шәвәли маҗаралары» циклы.
  13. Ф.Җамалетдинова «Таш чыгаручы», «Алма» хикәяләре.

Сыйныфтан тыш уку (5 нче сыйныф)

  1. Татар халык әкиятләре: «Таңбатыр», «Серле балдак».
  2. «Хуҗа Насретдин мәзәкләре».
  3. Г.Тукай «Әтәч илә энҗе бөртеге», «Яшь агач», «Арслан илә төлке», «Каз», «Бәхет» мәсәлләре.
  4. А.Алиш «Чуар тавык», «Кемгә кирәк, кемгә кирәкми» хикәяләре.
  5. Ф.Әмирхан «Сөенбикә».
  6. Ф.Яруллин «Гайни» шигыре.
  7. Г.Гыйльманов «Өй әкияте», «Чык бөртеге, ромашка чәчәге һәм кояш», «Су анасының алтын тарагы» әкиятләре.
  8. А.Әхмәтгалиева «Көй» хикәясе.

 

Татар әдәбиятыннан 6 нчы сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. «Алып кешеләр», «Җил иясе җил чыгара» мифлары.
  2. К.Насыйри «Әбүгалисина» повесте (кыскартып).
  3. Г.Ибраһимов «Алмачуар» хикәясе.
  4. Г.Рәхим «Яз әкиятләре» хикәясе.
  5. Дәрдемәнд «Видагъ» шигыре.
  6. С Рәмиев «Уку» шигыре.
  7. Г.Камал «Беренче театр» комедиясе.
  8. Г.Тукай «Исемдә калганнар» истәлеге.
  9. Р.Батулла «Имче» хикәясе.
  10. Һ.Такташ «Пи-би-бип» шигыре.
  11. М.Җәлил «Сандугач һәм чишмә» балладасы.

6 нчы сыныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. Х.Туфан «Юкмыш бабай әкияте».
  2. Дәрдемәнд «Исәрме җил тугай буйлап…», «Болыт үтте…», «Атам-анам йорты өчен…» шигырьләре.
  3. Ф.Әмирхан «Ул үксез бала шул!» хикәясе.
  4. М.Җәлил «Имән» шигыре, «Кызыл ромашка» балладасы.
  5. Ә.Фәйзи «Тукай» романы (кыскартып).
  6. Г.Бәширов «Туган ягым – яшел бишек» повесте (кыскартып).
  7. И.Юзеев «Өчәү чыктык ерак юлга» поэмасы.
  8. Р.Вәлиев «Ватаным», «Елый-елый, сугыша-сугыша җирдә…», «Елгалар саеккан чагында» шигырьләре.

Сыйныфтан тыш уку (6 нчы сыйныф)

  1. Г.Ибраһимов «Яз башы» хикәясе.
  2. Ш.Әхмәдиев «Канатлы тай» хикәясе.
  3. Г.Рәхим «Ярыш (булган эш)» хикәясе.
  4. Һ. Такташ «Үтеп барышлый» шигыре.
  5. Ә.Еники «Матурлык» хикәясе.
  6. С.Хәким «Тукайга» шигыре, «Шагыйрьнең бала чагы» поэмасы.
  7. Р.Миңнуллин «Бәхетле булыгыз!», «Әнкәй», «Ак карлар да яумас кебек иде» шигырьләре.
  8. Ф.Бәйрәмова «Алыплар илендә» повесте (кыскартып).
  9. Р.Зәйдулла «Салиара – чәчәк исеме» хикәясе.
  10. Р.Бәшәр «Акбалык» повесте (кыскартып).

 

Татар әдәбиятыннан 7 нче сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. «Идегәй» дастаныннан өзекләр.
  2. Г.Тукай «Милләтә» шигыре.
  3. Н.Думави «Яшь ана» хикәясе.
  4. Г.Исхакый «Җан Баевич» комедиясе (кыскартып).
  5. Ш.Камал «Акчарлаклар» повесте (кыскартып).
  6. С.Хәким «Әнкәй», «Бу кырлар, бу үзәннәрдә…» шигырьләре.
  7. Ә.Еники «Әйтелмәгән васыять» хикәясе.
  8. Г. Сабитов «Тәүге соклану» хикәясе.
  9. М.Мәһдиев «Без кырык беренче ел балалары» повесте (кыскартып).

7 нче сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. М. Җәлил «Алтынчәч» (кыскартып).
  2. Г.Тукай «Туган авыл», «Исемдә», «Туган җиремә», «Җәйге таң хатирәсе».
  3. Ә.Еники «Туган туфрак» хикәясе.
  4. С.Хәким «Арышның саргылт серкәсе», «Учак», «Туган як – мәңгелек моңым…», «Бу кырлар, бу үзәннәрдә…», «Башка берни дә кирәкми», «Минем таныш өянкеләр», «Яңгыр тамчысы һәм шагыйрь», «Кар дими, суык җил дими…».
  5. И. Юзеев «Ай сонатасы», «Һәрнәрсәгә карыйм исем китеп…», «Әйтегез: җан нидән яралган», «Күңелем минем – чиксез кара урман…».
  6. И.Гази «Кояш артыннан киткән тургай» нәсере.
  7. М.Юныс «Безнең өй өянке астында иде» хикәясе.
  8. Ф.Яруллин «Туган ягы кирәк кешегә» шигыре.
  9. Т.Миңнуллин «Дуслар җыелган җирдә» драмасы (кыскартып).

Сыйныфтан тыш уку (7 нче сыйныф)

  1. Н.Думави «Бер баланың көнлек дәфтәре».
  2. Ш.Камал «Ата» хикәясе.
  3. И. Юзеев «Гадәт-холкым белән кыр казы мин…», «Борчылу», «Сөембикә манарасы янында».
  4. Н.Әхмәдиев «Ана» хикәясе.
  5. Ф.Латыйфи «Көмеш беләзек» хикәясе, «Тамга» повесте.
  6. Г.Афзал «Язмышлар», «Елмаям уйчан гына», «Чабаклар йөзгән Иделдә», «Без татарлар», «Бу – Ватан».
  7. Ф.Садриев «Кыргый алма әчесе» повесте (кыскартып).
  8. Г.Гыйльманов «Язмышның туган көне» хикәясе.
  9. И.Иксанова «Күбәләк» (моңсу әкият).
  10. Р.Галиуллин «Ата һәм ул», «Әти» хикәяләре.

 

Татар әдәбиятыннан 8 нче сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. Мөхәммәдьяр «Нәсыйхәт» шигыре.
  2. Муса Акъегет «Хисаметдин менла» повесте(кыскартып).
  3. М.Гафури «Нәсыйхәт» шигыре.
  4. Ш.Камал «Буранда» хикәясе.
  5. Г.Кутуй «Тапшырылмаган хатлар» повесте(кыскартып).
  6. Һ.Такташ «Алсу» поэмасы
  7. К.Тинчурин «Сүнгән йолдызлар» драмасы.
  8. Ф.Кәрим «Сибәли дә сибәли» шигыре.
  9. Р.Фәйзуллин «Җаныңның ваклыгын сылтама заманга…» шигыре.
  10. Т.Миңнуллин «Әлдермештән Әлмәндәр» драмасы.
  11. Ф.Яруллин «Җилкәннәр җилдә сынала» повесте.
  12. М.Әгъләмов «Каеннар булсаң иде», «Учак урыннары» шигырьләре.

8 нче сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. Мөхәммәдьяр «Нуры содур» поэмасы (кыскартып).
  2. Ф.Латыйфи «Хыянәт» (кыскартып).
  3. М. Акмулла «Шиһабетдин хәзрәт мәрсиясе» (кыскартып).
  4. М.Гафури «Кайвакытта», «Хакыйкать», «Гомерем йомгагы», «Милләтем улганга татар».
  5. Ф.Әмирхан «Фәтхулла хәзрәт» повесте (кыскартып).
  6. Ф.Әмирхан «Бер хәрабәдә» хикәясе.
  7. Ф.Борнаш «Таһир-Зөһрә» трагедиясе (кыскартып).
  8. Һ.Такташ «Газраилләр», «Таң кызы», «Болай… гади җыр гына», «Сагыну», «Бүгенге матурлык», «Ак чәчәкләр».
  9. Р.Фәйзуллин «Ах, тау юклыклар!», «Вулканнар бар диңгез төбендә», «Тау һәм үзән», «Җилфердәүче керләр җыры», «Курыкма, биек оч, кошым…», «Туфрагында сөрелгән зиратларның…».
  10. Ш.Галиев «Кыя һәм кеше» балладасы.
  11. Роберт Әхмәтҗанов «Елганың борылган төшендә», «Гомер китабы», «Күгәрчен очып туймас көн», «Өй түрендә яфрак алкышлары», «Югалган бер көн» шигырьләре, «Ак поэма».

Сыйныфтан тыш уку (8 нче сыйныф)

  1. Г.Ибраһимов «Кызыл чәчәкләр» повесте.
  2. К.Тинчурин «Американ» комедиясе.
  3. Ф.Кәрим «Ак күбәләк», «Кала яшьлек», «Сөйләр сүзләр…», «Казан», «Кыр казы», «Ватаным өчен», «Шомырт куагы», «Бездә яздыр».
  4. Ш.Хөсәенов «Мәхәббәт сагышы» повесте.
  5. Ә.Еники «Шаяру» хикәясе.
  6. М. Хәсәнов «Язгы аҗаган» (кыскартып).
  7. К.Сибгатуллин «Юлда», «Татар көрәше», «Бары шулай гына», «Бу күкләрне нигә ачтың миңа?..», «Татар җыры», «Яшел килеш яфрак коела», «Кемнәр дәшә безгә?..».
  8. М. Әгъләмов «Җил дә җил», «Без – курпылар», «Үзе бәхет бит ул», «Еракка китеп кара», «Кышкы юл», «Исәнме, йөрәк» шигырьләре.
  9. А.Әхмәтгалиева «Кайтаваз» хикәясе.

 

Татар әдәбиятыннан 9 нчы сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. З.Бигиев «Өлүф, яки Гүзәл кыз Хәдичә» романы (өзекләр).
  2. Ф.Әмирхан «Хәят» повесте.
  3. Г.Камал «Банкрот» комедиясе (кыскартып).
  4. М.Галәү «Мөһаҗирләр» романы (өзекләр).
  5. Г.Кутуй «Сагыну» нәсере.
  6. М.Җәлил «Җырларым», «Тик булса иде ирек» шигырьләре.
  7. Ә.Еники «Кем җырлады?» хикәясе.
  8. Х.Туфан «Кайсыгызның кулы җылы», «Киек казлар» шигырьләре.
  9. А.Гыйләҗев «Җомга көн кич белән» повесте (кыскартып).
  10. Н. Фәттах «Ител суы ака торур» романы (кыскартып).
  11. Т.Миңнуллин «Кулъяулык» музыкаль драмасы.
  12. Ф.Садриев «Таң җиле» романы (кыскартып).
  13. Зөлфәт «Тамыр көлләре», «Тойгыларда алтын яфрак шавы» шигырьләре.

9 нчы сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. З.Һади «Мәгъсум» (кыскартып).
  2. Р.Фәхретдинов «Әсма, яки Гамәл вә җәза» (кыскартып).
  3. Ш.Мөхәммәдов «Япун сугышы, яхуд Доброволец Батыргали агай» повесте(кыскартып).
  4. Г.Исхакый «Бер манзара» хикәясе.
  5. М.Җәлил «Әйдә, җырым!», «Чулпанга», «Кичер, илем!», «Ышанма», «Дуска».
  6. Ә.Еники «Бер генә сәгатькә» хикәясе.
  7. Х.Туфан «Иртәләр җитте исә», «Агыла да болыт, агыла», «Илдә ниләр бар икән?»
  8. С. Сөләйманова «Аланнарда балан», «Кеше барыбер кошлар нәселеннән», «Кеше», «Туган җирем, эчкән суым», «Кызыл каурыйлар».
  9. Р. Батулла «Юл буенда зәңгәр чәчәк» повесте (кыскартып).
  10. З.Хәким. «Телсез күке» драмасы (кыскартып).
  11. М.Кәбиров. «Канатлы кеше», «Дүртенчеүлчәм» хикәяләре.
  12. Зөлфәт «Офыкларда төн канаты яна», «Шундый чагы әле җанымның» шигырьләре, «Кара күбәләк» балладасы.
  13. Гаташ Рәдиф «Европада татар шагыйрьләре», «Кар астында гөлләр…», «Ирләр булыйк», «Кара да гынай урман уртасында…», «Йолдыз җиле», «Су астында калган кыйтгам», «Татар китабы» шигырьләре.

Сыйныфтан тыш уку (9 нчы сыйныф)

  1. Тукай – ядкәрләрдә. 2 томда. / төз. Р.Ф. Исламов, Җ.С.Миңнуллин. – Казан: Җыен, 2015. – 1 т.: Истәлекләр, мәкаләләр (сайлап).
  2. Ф.Кәрими «Морза кызы Фатыйма» (адаптацияләп һәм кыскартып).
  3. К.Тинчурин «Искәндәр», «Хәкимҗан агай» хикәяләре.
  4. Ә.Еники «Гөләндәм туташ хатирәсе» повесте (кыскартып).
  5. Ш.Хөсәенов «Әни килде» драмасы (кыскартып).
  6. М.Хәбибуллин «Кубрат хан» романы (кыскартып).
  7. Г.Ахунов «Идел кызы» романы (1 нче кисәк, кыскартып).
  8. Ф.Бәйрәмова «Күл балыгы» повесте.
  9. З. Хәким «Тын океанда көрәш» хикәясе.
  10. Н.Гамбәр «Кабатлана…», «Шундый дымык, тонык иртәләрдә…», «Исә җилләр…», «Сулар! Күпме яшьләр түктем…» шигырьләре.
  11. Ф.Сафин «Саташып аткан таң» романы (1 кисәк, кыскартып).
  12. Р.Зәйдулла «Татар зираты» (эссе).

 

Татар әдәбиятыннан 10 нчы сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. Кол Гали «Кыйссаи Йосыф» поэмасы (өзекләр).
  2. С. Сараи «Сөһәйл вә Гөлдерсен» поэмасы (өзекләр).
  3. Кол Шәриф «И күңел…» шигыре.
  4. М.Колый «Юмартлык бу күңелне рушан кылыр…» хикмәте.
  5. Г.Кандалый «Бу илләрдә торып калсам…» шигыре.
  6. Ф.Кәрими «Ауропа сәяхәтнамәсе» (өзекләр).
  7. Г.Ибраһимов «Яшь йөрәкләр» романы (кыскартып).
  8. Г.Ибраһимов «Татар шагыйрьләре» тәнкыйть мәкаләсе (өзекләр).
  9. Г.Исхакый «Көз» повесте, «Ике йөз елдан соң инкыйраз» повесте (өзекләр).
  10. Г.Тукай «Өзелгән өмид», «Сәрләүхәсез» шигырьләре.
  11. С.Рәмиев «Мин», «Пәйгамбәр» шигыре.
  12. Дәрдемәнд «Кораб», «Без» шигырьләре.
  13. Ф.Әмирхан «Шәфигулла агай» повесте.
  14. М. Фәйзи «Галиябану» драмасы.
  15. Г.Рәхим «Идел» повесте (кыскартып).
  16. Һ.Такташ «Җир уллары» трагедиясе.

10 нчы сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. Кол Шәриф «Башың күтәр гафләтдин…» шигыре.
  2. М.Колый «Игенчелек гали эшдер…», «Гыйлемлек хак рәхәттер…» хикмәтләре.
  3. Г.Кандалый «Якутлар табыладыр вакыт берлән…» шигыре.
  4. Г.Исхакый «Остазбикә» повесте (кыскартып).
  5. Г.Тукай «Үтенеч», «Күңел», «Кыйтга» шигырьләре, «Печән базары, Яхуд яңа Кисекбаш» поэмасы.
  6. С.Рәмиев «Җәмилә», «Сүзем һәм үзем» шигырьләре.
  7. Дәрдемәнд «Бүзләрем мана алмадым», «Куанды ил, канат какты мәләкләр…» шигырьләре.
  8. М.Хәбибуллин «Кубрат хан» романы (кыскартып).
  9. Һ.Такташ «Мәхәббәт тәүбәсе» поэмасы, «Гыйсъян», «Такташ үлде» шигырьләре.
  10. И.Юзеев «Ак калфакны төшердем кулдан» драмасы(кыскартып).

Сыйныфтан тыш уку (10 нчы сыйныф)

  1. Г.Колахмәтов «Ике фикер» драмасы.
  2. Л.Хәмидуллин «Офыктагы рәшәләр» (тарихи повесть, Дәрдемәндләр нәселенә кагыла) – (кыскартып).
  3. И.Бикколов «Бөек язучы Фатих Зариф улы Әмирхан» (истәлек) («Бертуган Бикколовлар». Казан: Җыен, 2016).
  4. Р.Батулла «Сөембикә» романы (өзекләр).
  5. А.Х.Мәхмүтова «Вакыт инде: без дә торыйк…» китабыннан: «Сорбоннада белем алган Сара», «Ләбибә Хөсәения», «Фатиха Аитова», «Зөһрә Акчурина-Гаспралы», «Мөхлисә Буби».
  6. Л.Шагыйрьҗан «Яңа гасыр туып ята җирдә» поэмасы (Такташка багышланган).
  7. М.Галиев «Болгарда», «Иделнең ялган ярында», «Сүзләр», «Чыдам тау да, үзән дә без…», «Бәгырь авазы», «Казан нигезендә», «Тарихка караш», «Дүрт төс – дөньяның дүрт ягы» шигырьләре.
  8. В.Имамов «Япон татары» повесте (1 нче кис., кыскартып).

 

Татар әдәбиятыннан 11 нче сыйныфта укырга тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы (нигез өлеш)

  1. М.Җәлил «Моабит дәфтәрләре» циклы.
  2. Ф.Хөсни «Йөзек кашы» повесте.
  3. Х.Туфан «Иртә төшкән кар» шигырьләре.
  4. Ә.Еники «Төнге тамчылар» хикәясе.
  5. А.Гыйләҗев «Өч аршын җир» повесте (кыскартып).
  6. И.Салахов «Колыма хикәяләре» романы (өзекләр).
  7. И.Юзеев «Салкын җирне җылыткандыр кеше» шигыре, «Гашыйклар тавы» драмасы (кыскартып).
  8. М.Мәһдиев «Кеше китә — җыры кала» повесте (кыскартып).
  9. Р.Фәйзуллин «Нюанслар илендә» циклы (Чынлык. Маяк. Вакыт. Җиңел түгел. Көзен. Яңгыр. Оча-оча. Үҗәтлек. Омтылыш. Көзге яңгыр. Кайту. Этюд.).
  10. Р.Вәлиев «Шагыйрь», «Елый-елый, сугыша-сугыша җирдә…», «Кеше», «Вәгъдә», «Борынгы Болгарда», «Бөеклек», «Дисбе» шигырьләре.
  11. Р.Миңнуллин «Татарларым» поэмасы.
  12. Р. Харис «Тукайның мәхәббәт төшләре» поэмасы.
  13. З.Хәким «Гасыр моңы» драмасы (кыскартып).
  14. Р.Зәйдулла «Без очарга әзерләнгән идек…», «Соңару» шигырьләре.
  15. Ф. Бәйрәмова «Канатсыз акчарлаклар» повесте.

11 нче сыйныфта әдәби уку өчен тәкъдим ителә торган әсәрләр (өстәмә)

  1. Ф.Кәрим «Сөйләр сүзләр…», «Казан», «Шомырт куагы», «Кыр казы», «Сибәли дә сибәли», «Ант», «Ватаным өчен», «Бездә яздыр».
  2. Х.Туфан «Ә йолдызлар дәшми», «И туган ил! – дигән идек без…» шигырьләре.
  3. М.Юныс «Биектә калу» (кыскартып).
  4. Ф.Сафин «Офыкларга табан», «Сәфәр», «Язларда яшик», «Кар болыты килә», «Тын суларга карап (Сонетлар такыясы)» шигырьләре.
  5. Р.Зәйдулла «Сәрби куагы турында түгел бу шигырь», «Көзне күзләп барам әле…», «Йокысызлык», «Келә», «Без очарга әзерләнгән идек…», «Буран», «Бәреп чыккан дөньялыкка…».
  6. М.Кәбиров «Китап» романы (кыскартып).
  7. Г.Морат «Тарих безгә сәер сер калдырган», «Шагыйрьнең кайтуы» балладасы, «Кош хокукы», «Элегия».
  8. Р.Аймәт «Җәйнең соңгы җыры», «Тантана», «Эзләмәгез мине», «Автопортрет», «Кошмы? Колмы?», «Без генәме?», «Мин әле тумаган», «Бәллүр кебек садә иртәләрдә» шигырьләре.

Сыйныфтан тыш уку (11 нче сыйныф)

  1. Мостафин Р. «Өзелгән җыр эзеннән» (документаль повестьлар).
  2. Ф.Кәрим «Кыңгыраулы яшел гармун».
  3. А.Хәлим «Берлинга хат» хикәясе.
  4. Т.Миңнуллин «Саташу».
  5. М.Гыйләҗев «Бичура» драмасы.
  6. Р.Харис «Кабат каләмемә үсә яңа канат…», «Убылып төшеп имәннәр…», «Юл тузанында…», «Сугыша ике күбәләк».
  7. М.Галиев «Рух».
  8. Ф.Бәйрәмова «Болын» повесте.
  9. Г.Гыйльманов «Албастылар» романы (кыскартып).
  10. Р.Габделхакова «Айның соңгы чиреге», «Сират күпере», «Китүчеләр» хикәяләре.
  11. Н.Гыйматдинова «Сихерче» повесте (кыскартып).
  12. Т.Галиуллин «Сәет Сакманов» (өзекләр).
  13. Сөләйман «…Җир йөзенә карап…», «…Көмеш ятьмәме ул…», «Җәй», «Татарстан флагына карап», «…Комда – мизгел: адәм эзле җирдә…» шигырьләре.
  14. И.Иксанова «Их, гомер…», «Кара төндә – ак күбәләк…», «Туган телемә» шигырьләре.
  15. Л.Гыйбадуллина «…Җирдән – күккә, күктән җиргә кадәр…», «…Бу гавәм сагыштан яралган…», «…Эх! Хисләргә җигелеп…» шигырьләре.
  16. Й.Миңнуллина «Бозлы тәрәзәдә бармак эзе», «Тиңсезлек» шигырьләре.
  17. Р.Мөхәммәтшин «Бүрелек», «Гасыр башы» шигырьләре.

 

Фикер алышу мөмкин түгел.

Дусларыбыз
Мөслим районы татар теле укытучыларының район методик берләшмәсе сайты Белем җәүһәрләре-2015 Бөтендөнья интернет-проектлар бәйгесе Татар теле укытучысы Җәлилова Гөлназ сайты Татар телендә интернет белем үзәге
Текстта хата таптыгызмы?
Orphus системасы
Сайт баннеры


Статистика
Flash MP3 Player

Here is the Music Player. You need to installl flash player to show this cool thing!