Рус телендә гомуми белем бирү оешмаларының рус төркемнәрендәге IX сыйныф укучылары өчен татар теленнән төп дәүләт имтиханын тапшыру өчен, 3 сәгать 55 минут вакыт бирелә.

Имтихан эше 32 биремне үз эченә алган 5 бүлектән тора.

1 нче бүлектәге 13 бирем (1 – 13 нче биремнәр) укучыларның тыңлап аңлау күнекмәләрен тикшерүгә юнәлтелгән.

2 нче бүлектәге 7 бирем (14 – 20 нче биремнәр) укучыларның уку күнекмәләрен тикшерү максатыннан бирелә.

3 нче бүлектәге 8 бирем (21 – 28 нче биремнәр) укучыларның лексик-грамматик күнекмәләрен тикшерүгә кайтып кала.

4 нче бүлектәге ачык типтагы 29 нчы бирем укучыларның язма сөйләмен тикшерүгә юнәлтелгән.

5 нче бүлек укучыларның телдән сөйләмен тикшерүне үз эченә ала һәм 3 биремнән тора: текстны сәнгатьле итеп укуны тикшерү (30 нчы бирем), диалогик сөйләмне тикшерү (31 нче бирем), монологик сөйләмне тикшерү (32 нче бирем). Телдән сөйләмне тикшерү өчен, һәр укучыга 15 минут вакыт каралган.

Биремнәрне үтәгәндә, орфографик сүзлекләрдән файдаланырга рөхсәт ителә. Караламадагы язулар тикшерелми!

Шәхси хат язу биремен бәяләү критерийлары

1 нче таблица

К Бәяләү критерийлары 3 балл 2 балл 1 балл 0 балл
К1 Коммуникатив бурычны үтәү Эш тулысынча башкарылган: 3 сорауга да тулы җавап бирелгән. Мөрәҗәгать итү, саубуллашу һәм имзалау фразалары

дөрес сайланган.

Алынган хатка рәхмәт белдерелгән

Эш башкарылган:3 сорауга да җавап бирелгән, әмма берсенә бирелгән җавап тулы түгел. Хат стилен бозган 1 2 төгәлсезлек бар һәм/яки

алынган хатка рәхмәт белдерелмәгән

Эш өлешчә башкарылган: 2 сорауга гомуми җавап бирелгән, әмма 1 сорауга бирелгән җавап тулы түгел яки бер сорауга гомумән җавап юк. Хат стилен бозган 3 яки күбрәк төгәлсезлек бар, итагатьлелек формалары сакланмаган Эш башкарылмаган: 2 сорауга җавап бирелмәгән яки текстның күләме тулмый
К2 Текстны оештыру Текст логик эзлеклелектә төзелгән һәм абзацларга бүленештә хаталар юк; тел чаралары дөрес кулланылган; хатның төзелеше язма этикет нормаларына туры килә Текст, гомумән алганда, логик эзлеклелектә төзелгән, ләкин логик бәйләнешләрдә һәм/яки абзацларга бүленештә яки хатның төзелешендә 1 2 төгәлсезлек бар Текст төзелешендә логик эзлеклелек сакланмаган; язма текст төзелешендә 3 яки күбрәк хата бар, яки хатның төзелеше язма этикет нормаларына туры килми
К3 Текстның лексик-грамматик төзелеше Коммуникатив бурычны үтәү өчен кирәк булган төрле лексик һәм грамматик чаралар файдаланылган (текстны аңлауга зыян китермәгән 1 2 төгәлсезлек рөхсәт ителә) Текстны аңлауга зыян китермәгән тел чараларына караган хаталар бар (3 4 тупас булмаган хата рөхсәт ителә) яки тел хаталары юк, ләкин артык гади лексик һәм грамматик чаралар кулланылган Текстны аңлауга зыян китермәгән тел чараларына караган хаталар бар (5-6 тупас булмаган хата рөхсәт ителә) һәм /яки текстны аңлауга зыян китерә торган 1-2 грамматик хата бар Текстны аңлауга зыян китерә торган хаталар 6 дан күбрәк
К4 Орфография һәм пунктуация Орфографик һәм пунктуацион хаталар юк, яки текст эчтәлеген аңлауга зыян китерми торган 1 2 хата бар Текст эчтәлеген аңлауга зыян китерми торган 3 4 орфографик һәм пунктуацион хата бар Текст эчтәлеген аңлауга зыян китерә торган орфографик һәм пунктуацион хаталар 4 тән күбрәк

 

Шәхси хат язу биреме К1 К4 критерийлары буенча тикшерелә. Максималь 10 балл алырга мөмкин.

Текстның эчтәлеге биремгә туры килмәсә (язма хат характерында булмаса, тәкъдим ителгән сорауларга җавап урынына башка мәгълүмат язылса, тәкъдим ителгән хат күчереп кенә язылса) бу бирем өчен 0 балл куела.

Хатның күләме 40 сүздән ким булса, К3 һәм К4 критерийлары буенча максималь балл куелмый.

Эшнең күләмен билгеләгәндә, беренче сүздән алып соңгысына кадәр (шулай ук адрес, язылу вакыты, имза да) исәпкә алына. Хатта укучы үзенең чын исемен, адресын күрсәткән очракта эш тикшерелми.

Телдән сөйләмне бәяләү критерийлары

2 нче таблица

Текстны уку биреме (максимум – 2 балл)

Баллар Сөйләмнең фонетик ягы
2 Текст җиңел укылган: кирәксез паузалар ясалмаган, фраза һәм сүз басымы урынлы куелган, интонациясе дөрес. 5 фонетик төгәлсезлек рөхсәт ителә. Мәгънәгә зыян китерә торган 1 2 хата булырга мөмкин
1 Текст чагыштырмачы җиңел укылган: кирәксез паузалар ясала, фраза һәм сүз басымы урынлы куелган, интонациясе дөрес. 7 фонетик төгәлсезлек рөхсәт ителә. Мәгънәгә зыян китерә торган 3 хата булырга мөмкин
0 Текст авыр укылган: кирәксез паузалар күп, фраза һәм сүз басымы урынлы куелмаган, интонациясе дөрес булмаган очраклар бар, яки 7 дән күбрәк фонетик төгәлсезлек бар, яки мәгънәгә зыян китерә торган хаталар саны 4тән күбрәк

 

Диалогик сөйләм (максимум – 5 балл)

Һәр сорауга җавап аерым бәяләнә
1 5 нче сорауларга җаваплар 1 балл

Сорауга тулы җавап бирелгән; фонетик, грамматик, лексик төгәлсезлекләр җавапны аңлауда кыенлык тудырмый

0 балл

Сорауга җавап бирелмәгән, яки җавап бу сорауга туры килми, яки җавап 1 сүз яки сүзтезмә белән генә бирелгән, яки җаваптагы фонетик, грамматик, лексик төгәлсезлекләр җавапны дөрес аңларга кыенлык тудыра

Монологик сөйләм (максимум – 7 балл)

К Бәяләү критерийлары 3 балл 2 балл 1 балл 0 балл
К1 Коммуникатив бурычны үтәү Бирем тулысынча үтәлгән: коммуникатив максатка ирешелгән, тема тулысынча ачылган (соралган 4 бирем дә үтәлгән). Укучы 10 12 фраза әйткән Бирем үтәлгән: коммуникатив максатка ирешелгән, тема тулысынча ачылмаган (1 биремгә җавап юк). Укучы 8 9 фраза әйткән Бирем өлешчә үтәлгән: 3 бирем тулы үтәлмәгән, яки 1 бирем, гомумән, үтәлмәгән, яки 1 бирем генә тулы үтәлгән, 3 бирем өлешчә генә яктыртылган. Укучы 6 7 фраза әйткән Бирем үтәлмәгән: 2 биремгә җавап юк, яки текстның күләме 5 һәм аннан кимрәк фразадан тора
К2 Сөйләмне оештыру (К4) Текст логик эзлеклелектә төзелгән һәм төгәлләнгән текст буларак формалаштырылган. Кереш һәм йомгаклау фразалары бар Текст, гомумән, логик эзлеклелектә төзелгән. Ләкин кереш яки йомгаклау фразасы төшеп калган.Логик эзлеклелекне бозган 1 2 төгәлсезлек бар Текст төзелешендә логик эзлеклелек сакланмаган; яки кереш һәм йомгаклау фразалары юк. Сөйләмдә итагатьлелек кагыйдәләре бозылган
К3 Сөйләмне тел ягыннан оештыру (К5) Текстны оештыруда кулланылган лексик берәмлекләр, грамматик формалар һәм фонетик яңгыраш татар сөйләменә туры килә. 4 тупас булмаган лексик-грамматик яки 3 тупас булмаган фонетик төгәлсезлек рөхсәт ителә Текстны аңлауга зыян китермәгән тел чараларына караган хаталар бар. 5 лексик-грамматик хата, яки 4 тупас булмаган фонетик төгәлсезлек бар Текстны аңлау кыенлашкан. Эчтәлекне аңлауга зыян китерә торган 6 яки күбрәк лексик-грамматик хата бар, яки 5 һәм аннан күбрәк фонетик хата бар